Taith: Ymweld â Sir Wrecsam gyda Phlant
Updated: 32 minutes ago
Am y wybodaeth ddiweddaraf, gweler ein canllaw pethau i’w gwneud gyda phlant.
Dyma'r draphont ddŵr fordwyol uchaf yn y DU. Mae'r strwythur rhyfeddol hwn, sy'n sefyll yn gadarn tua 126 troedfedd uwchben dyffryn Afon Dyfrdwy, wedi ysbrydoli nid yn unig peirianwyr ond artistiaid hefyd. Yn wir, disgrifiodd y bardd o'r Alban Sir Walter Scott hi fel ‘y darn mwyaf trawiadol o gelf a welais erioed’. Ond yr hyn nad yw'r rhan fwyaf o bobl yn ei sylweddoli yw mai yn Sir Wrecsam y mae hi.
Rydyn ni nawr yn symud yn ofalus ar hyd llwybr tynnu Traphont Ddŵr Pontcysyllte, sy'n 1070 troedfedd o hyd, bedair milltir i'r gorllewin o Langollen. “Dydw i ddim yn dioddef o'r bendro, ond mae rhai pobl yn simsanu pan fyddan nhw hanner ffordd,” meddai Lynda Slater, Goruchwyliwr Cyrchfan Glandŵr Cymru.
Wedi'i chwblhau ym 1805 gan y peirianwyr camlesi Thomas Telford a William Jessop, Pontcysyllte yw canolbwynt dramatig Safle Treftadaeth y Byd UNESCO 11 milltir Gogledd Cymru, sy'n dathlu ei ben-blwydd yn ddeg oed eleni. Mae'n ymestyn o Raeadr y Bedol drwy Fasn Trefor i ychydig y tu hwnt i'r Waun ar draws y ffin â Swydd Amwythig.
“Mae statws UNESCO yn dod â bri ond hefyd gyfrifoldeb,” meddai Lynda, wrth i ni edrych i lawr ar draws y dyffryn, heb simsanu hyd yma. “Mae dros hanner miliwn o ymwelwyr y flwyddyn bellach yn dod i'r ardal.”
NANT YN YR AWYR
Rydw i wedi dod i Sir Wrecsam gyda fy merched Maya, 13, ac Olivia, naw oed, am benwythnos yn crwydro atyniadau teuluol yr ardal. Rydyn ni'n dilyn un o'r teithiau newydd a grëwyd gan This Is Wrexham Tourism Partnership i ddangos yr amrywiaeth o atyniadau i ymwelwyr a busnesau annibynnol mewn rhan o Ogledd Cymru sydd weithiau'n llai adnabyddus.
Ar ôl dechrau ein hymweliad yng Nghanolfan Ymwelwyr Basn Trefor, lle roedd Olivia wrth ei bodd yn adeiladu strwythur y draphont o flociau pren tra oeddwn i'n cael gwers sydyn mewn treftadaeth ddiwydiannol, rydyn ni'n ymuno â Lynda am dro o amgylch Safle Treftadaeth y Byd.
Mae'r draphont yn cael ei chynnal gan 18 o bileri anferth, ac mae ganddi un cafn haearn ar gyfer cychod cul. Does dim rhyfedd bod y darn hwn o Gamlas Llangollen, heb lifddorau, wedi dod yn ffefryn gyda chychod cul ac yn cael ei adnabod fel y ‘nant yn yr awyr’.
Wrexham Tourism 2017_18 (C) WCBC (131) Copuyright WCBC 20184 Wrexham Tourism 2017_18 (C) WCBC (136)
Mae teithiau cwch rheolaidd ar draws y draphont o ymyl y ganolfan ymwelwyr, neu gallwch logi cwch cul am ddiwrnod a theithio'n hamddenol ar hyd y gamlas i Lanfa Llangollen ar 4 milltir yr awr, y profiad teithio araf eithaf. Ond heddiw rydyn ni'n cerdded, ac yn mwynhau bod yn agos at natur mewn ardal sy'n rhan o Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy (AHNE).
PŴER STÊM
Drannoeth, rydyn ni'n gyrru i Langollen i grwydro'r dref farchnad yn Nyffryn Dyfrdwy, sy'n cael ei gwarchod gan adfeilion Castell Dinas Brân o'r 13eg ganrif. Rydyn ni'n cael reid ar yr Llangollen Railway, yr unig reilffordd dreftadaeth lled safonol yng Ngogledd Cymru, lle mae'r injan stêm yn pwffian ei ffordd ar hyd trac hamddenol 10 milltir drwy'r AHNE.
Mae eiliad ddramatig pan fydd y cerbyd yn plymio i dywyllwch yn y twnnel ar ôl gorsaf Berwyn, lle gallwch ddod oddi ar y trên i ymweld â Rhaeadr y Bedol a'r Bont Gadwyn. O'r diwedd rydyn ni'n cyrraedd gorsaf Carrog, gyda'r chwiban yn canu, am de a phice ar y maen yng nghaffi'r orsaf. Mae hen gerbyd rheilffordd wedi'i droi'n siop dros dro gyda darnau o setiau trên Hornby, jig-sos rheilffordd a chopïau treuliedig o gylchgrawn Heritage Rail.
Cyffyrddiad braf ar y daith yn ôl yw pan fydd y gard yn rhannu tocynnau trên hen ffasiwn fel cofrodd, o oes aur y rheilffordd yn y 1950au. Mae'n cymryd gweddill y daith yn ôl i Langollen i mi esbonio'r pris, wyth swllt a thair ceiniog, i'r merched, sy'n ystyried yr 1980au yn ‘yr hen ddyddiau’.
Rydyn ni'n mynd am de prynhawn yn y Glasshouse Restaurant yn Wild Pheasant Hotel & Spa, sydd newydd ei adnewyddu, lle byddwn ni hefyd yn treulio'r noson. Wrth fwynhau platiau haenog o frechdanau bys, sgons a thafelli o gacen gartref, gyda chwpaneidiau o Earl Grey, dyma lun mwyaf Instagramadwy Maya o'r penwythnos.
Ar y ffordd i Gorwen, gydag ystafelloedd teulu ac ardal i deuluoedd yn y bar, dim ond pum munud ar hyd y gamlas o ganol y dref yw'r gwesty, sy'n berffaith am dro gyda'r hwyr. “Fel mam i bedwar, rydw i o blaid mynd â phlant allan, a chael seibiant o'r sgrin,” meddai Natalie Jones, Rheolwr Gwerthiant a Digwyddiadau'r gwesty. “Ac mae'r rhan hon o Ogledd Ddwyrain Cymru yn mynd o nerth i nerth, gyda llawer o fusnesau annibynnol newydd diddorol.”
MYND ADREF
Yn ôl ar Safle Treftadaeth y Byd, yn y cyfamser, rydyn ni ar fin gwisgo ein hesgidiau cerdded am dro milltir ar hyd llwybrau coediog i Barc Gwledig Tŷ Mawr i gwrdd â'r anifeiliaid. Ar ôl hynny, byddwn ni'n gyrru i ganol tref Wrecsam am swper yn y Fat Boar a noson gyfforddus yn y Ramada Hotel, sy'n croesawu teuluoedd.
Ond am y tro, rydyn ni'n mwynhau pleserau syml amser gyda'r teulu, i ffwrdd o'r drefn brysur arferol, ac yn darganfod Sir Wrecsam o'r newydd yng nghanol golygfeydd godidog.
“Rydyn ni'n fwyfwy ymwybodol o fanteision iechyd cerdded wrth ymyl dŵr,” meddai Lynda gyda gwên, wrth i ni fynd am de yn y caffi cwch cul lliwgar, ar ôl croesi'r draphont heb simsanu.
“Dyna pam,” ychwanega, “rydyn ni'n annog pawb i ddarganfod llesiant ar y dyfrffyrdd.”
Mae'r This Is Wrexham Tourism Partnership , a gomisiynodd fy ymweliad, a'u teithiau newydd wedi llwyddo i gael cyllid drwy Raglen Datblygu Gwledig Llywodraeth Cymru 2014 i 2020 ar gyfer Cymunedau Gwledig, sy'n cael ei hariannu gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig a Llywodraeth Cymru.
AM YR AWDUR
Mae David Atkinson yn awdur teithio, ond mae bob amser yn dod adref i Ogledd Ddwyrain Cymru, lle cafodd ei eni. Mwy yn atkinsondavid.com
