Traphont Ddŵr Pontcysyllte a’r gamlas

Mae Traphont Ddŵr Pontcysyllte yn cario Camlas Llangollen 38 metr uwchben Afon Dyfrdwy, mewn cafn haearn bwrw sydd prin yn lletach na chwch camlas. Cafodd ei chwblhau ym 1805, a hi yw’r draphont ddŵr hiraf ac uchaf yn y DU, a chalon Safle Treftadaeth y Byd UNESCO 11 milltir o hyd sy’n mynd drwy sir Wrecsam. Dyma sut i’w gweld: ar droed, mewn cwch, neu o lwybr y gamlas.

Y DRAPHONT DDŴR MEWN RHIFAU

• Wedi’i hadeiladu rhwng 1795 a 1805, wedi’i chynllunio gan Thomas Telford gyda William Jessop, a’r gwaith haearn wedi’i fwrw gan William Hazledine.

• 307 metr o hyd a 38 metr uwchben yr afon, ar 18 o bileri carreg.

• Mae’r gamlas yn llifo mewn cafn haearn bwrw 3.7 metr o led ac 1.7 metr o ddyfnder.

• Cafodd ei harysgrifo’n Safle Treftadaeth y Byd UNESCO yn 2009, ynghyd ag 11 milltir o’r gamlas.

Ffynonellau: Sefydliad y Peirianwyr Sifil a gwefan swyddogol Traphont Ddŵr Pontcysyllte.

CERDDED AR EI THRAWS

Dechreuwch ym Masn Trefor, lle mae gan y ganolfan ymwelwyr arddangosfeydd, ardal weithgareddau i blant a siop anrhegion. Mae llwybr y gamlas yn croesi wrth ymyl y dŵr gyda chanllaw ar ei ymyl allanol, ond does dim canllaw ar ochr bellaf y cafn, felly cadwch lygad barcud ar blant a chŵn. Am daith gerdded hirach, dechreuwch ym Mharc Gwledig Tŷ Mawr ger Cefn Mawr, lle mae taith o tua phedair milltir yno ac yn ôl yn arwain i fyny at y draphont ddŵr, gydag anifeiliaid fferm a chaffi ar y dechrau.

CROESI MEWN CWCH

• Mae Anglo Welsh yn rhedeg cychod teithiau ar draws y draphont ddŵr o Fasn Trefor, fel arfer bob dydd o’r Pasg i fis Hydref. Argymhellir archebu.

• Mae Llangollen Wharf yn rhedeg teithiau mewn cychod a dynnir gan geffylau a chychod modur o Langollen, gan gynnwys teithiau modur dros y draphont ddŵr.

Gwiriwch amseroedd a phrisiau ar wefan swyddogol y draphont ddŵr cyn teithio.

DILYN Y GAMLAS

Mae Safle Treftadaeth y Byd yn dilyn 11 milltir o gamlas o Bont Gledrid ger Rhoswiel i Raeadr y Bedol ger Llangollen. Mae’n cynnwys Traphont Ddŵr y Waun, sy’n hŷn ac yn cario’r gamlas ar draws Dyffryn Ceiriog gyda’r draphont reilffordd wrth ei hymyl. Mae llwybr y gamlas rhwng y ddwy draphont ddŵr yn daith gerdded dawelach.

GWNEWCH DDIWRNOD OHONI

• Chirk Castle: caer y Mers o’r 13eg ganrif gyda 480 erw o barcdir, taith fer mewn car o’r gamlas yn y Waun.

• Caffi Wylfa ar Ffordd y Castell yn y Waun: coffi a danteithion cartref, gyda theras dan do lle mae croeso i gŵn.

• Pure Wales: teithiau grwpiau bach a phreifat ar draws Wrecsam a Gogledd Cymru, gyda thywyswyr-yrwyr lleol.

• The Hand at Llanarmon yn Nyffryn Ceiriog: tafarn wledig gydag ystafelloedd am aros dros nos yn y bryniau.

Am ragor o syniadau, gweler bethau i’w gwneud yn Wrecsam a’n teithiau cerdded yn Wrecsam.

CYRRAEDD YNO

Mae teithiau cychod yn gadael o Canal Wharf, Trefor (LL20 7TT), gyda pharcio o fewn tafliad carreg (LL14 3SG). Am deithio i’r ardal, gweler cyrraedd Wrecsam a mynd o gwmpas.

Wedi’i wirio ar 8 Tachwedd 2026. Mae teithiau cychod yn dymhorol a gall llwybr y gamlas gau ar gyfer gwaith cynnal a chadw, felly gwiriwch cyn teithio.